Hoe word je productiever? Door mínder hard te werken

Waarschijnlijk heb je aan het einde van de werkdag wel eens het gevoel dat je maar bar weinig hebt gedaan. Je hebt je vooral bezig gehouden met onbelangrijke mails beantwoorden en niet met wat er écht toe doet. Hoe fijn zou het zijn om superproductief te werken? Maar pas op: productiever is niet altijd beter. 

We willen massaal productiever worden. Kijk alleen al naar de verkoopcijfers van zelfhulpboeken over productiever werken. Zo’n 50 duizend Nederlanders kochten de bestseller Grip. Het geheim van slim werken van Rick Pastoor. Van Getting things done van David Allen werden wereldwijd miljoenen exemplaren verkocht. En dan hebben we het nog niet eens gehad over stuctuurplanners, online curssusen en trainingen over timemanagement en een berg aan productiviteitsapps. 

Nee, je hoeft al die apps heus niet te downloaden als je efficiënter wilt werken. De truc van productiever worden is – paradoxaal genoeg – dat je juist níet harder gaat werken. Deze methoden werken echt om productiever te worden, maar vraag je wel constant af waarom je dat eigenlijk zou willen. 

Neem pauzes, echt je hebt ze nodig

Hoe ziet jouw ideale, productieve werkdag eruit? Als je nu denkt dat je van zeven uur ’s ochtends tot zes uur ’s avonds in één lange flow kunt doorbeuken, dan zit je er helemaal naast. Sorry, we zeggen het maar gewoon waar het op staat. Je kúnt eenvoudigweg niet altijd doorgaan, dat vergeten we wel eens, maar dat is onmenselijk. 

Sla dan ook nevernooitniet je pauzes over. Pauzes zijn heilig als het gaat om concentratie en productiviteit. Neuropsycholoog Mark Tigchelaar legt aan MT/Sprout uit hoe dat werkt. “Je hebt noradrenaline en acetylcholine nodig om productief te zijn, maar die stofjes raken op een gegeven moment op. Wie dan doorgaat met werken teert in op zijn reserves. Dat kan later leiden tot een grote productiviteitsdip.”

Af en toe even stoppen met werken dus. Wat je dan het beste kunt doen tijdens je pauzes? Niet intensief sporten, want dan wil je daarna alleen nog douchen en op de bank liggen. Ga ook niet Instagrammen of een Ted-Talk luisteren, want dan neem je ook weer informatie tot je en lukt het niet om op te laden. Het beste: wandelen, aldus de expert. Zonder naar een podcast te luisteren dan hè. 

Ontdek hoe jij het fijnst werkt

Op social media zie je talloze voorbeelden voorbij komen van ambitieuze mensen die voor dag en dauw opstaan. Ze willen een voorsprong op de rest van de wereld en staan daarom rond een uur of zes naast hun bed. Of zelfs eerder. Ze nemen niet meteen plaats achter hun laptop, maar beginnen de dag met mediteren, dagboek schrijven en yoga. 

De ochtendroutine dankt zijn succes aan Hal Elrod, de schrijver van de internationale bestseller Miracle Morning, waarvan er wereldwijd meer dan 2 miljoen zijn verkocht. Zijn visie: als je de ochtend begint met een serie vaste gewoontes, leidt dat vanzelf tot een productieve dag. 

Wetenschappelijk bewijs ontbreekt, maar heel wat mensen zweren erbij, dus proberen kan geen kwaad. Maar: als je al weet dat je een avondmens bent en het iedere ochtend een gevecht vindt om niet te snoozen, dan is het heus geen nederlaag om toe te geven dat ’s ochtends extra vroeg beginnen niet voor jou is weggelegd. 

Productiever worden draait er vooral om, dat je je dag indeelt op zo’n manier die jijzelf het fijnste vindt. “Iedereen heeft andere piekmomenten en de omstandigheden verschillen. Heb je bijvoorbeeld een nacht slecht geslapen, dan is ’s ochtends wellicht niet het beste moment”, zegt Stefan van der Stigchel, hoogleraar cognitieve psychologie en auteur van onder meer de boeken Grip op je aandacht en Concentratie tegen de Volkskrant. 

Alex Malone, eigenaar van Meetings in the Sun, deelde eerder een soortgelijke tip: werken wanneer je productief bent en stoppen met werken als je merkt dat er niets uit je vingers komt. “Veel mensen voelen zich schuldig als ze niet werken onder werktijd, dus dan blijven ze achter hun laptop zitten, ook al werkt het niet. Zo ga je misschien steeds langer door en kom je in een negatieve spiraal terecht, waardoor je uiteindelijk alle motivatie om te werken verliest”, zegt ze tegen Harper’s Bazaar.

Werk minimaal één dag per week niet

Wie een drukke baan heeft, zzp’er is met veel opdrachten of gewoon onwijs bevlogen over wat-ie doet, heeft de neiging altijd maar door te gaan. Het werk moet af. Of er is altijd wel iets leuks om op te pakken. Maar juist dan is het verstandig een dag per week helemaal niet met werk bezig te zijn. 

Pas als je een hele dag niet werkt, kun je namelijk goed resetten en opladen, zegt bedrijfsarts bij Arbo Unie en hoogleraar bevlogenheid en productiviteit aan de Nyenrode Universiteit Willem van Rhenen in de Volkskrant. Ga daarom komende zondag iets leuks doen en laat die laptop dicht. Ja, ook als de deadlines in je nek hijgen. Je zult jezelf er op maandag al dankbaar voor zijn. 

Bedenk goed waarom je productiever wilt zijn

Wil je nóg meer taken in een dag proppen? Of wil je van het aldoor knagende gevoel af dat je niet genoeg doet? Dat zijn niet per se de allerbeste redenen om productiever te willen zijn. 

Wat al veel gezonder klinkt: productiever worden zodat je eerder klaar bent met werken en je meer tijd overhoudt voor je familie en vrienden. Of voor jezelf, dat mag natuurlijk ook!

Volgens Tanja van der Lippe, hoogleraar sociologie aan de Universiteit Utrecht, en schrijver van het boek Waar blijft mijn tijd, is het een probleem dat druk zijn een statussymbool is geworden. In haar boek laat ze zien dat dit kan doorslaan in een ‘cultuur van ideale werkers’. Mensen baseren hun identiteit op hun drukke werk en organiseren de rest van hun leven om hun baan heen.

Bovendien kunnen allerlei time management- en productiviteitsmethodes averechts werken. ‘We gaan intensiever met onze tijd om, proberen bijvoorbeeld te multitasken of dingen sneller te doen’, zegt ze tegen de Volkskrant. ‘Maar dit geeft ons niet per se rust. Je denkt meer voor elkaar te krijgen, maar als alle activiteiten heel kort duren, moet je constant je aandacht erbij hebben en gefocust zijn. Hierdoor is je leven intensiever en kan het juist leiden tot meer gejaagdheid.’

Ze beschrijft in haar boek ook dat we niet alleen sociale druk ervaren om veel te doen, maar ook onszelf constant op de vingers tikken als we ‘niet alles uit het leven halen wat erin zit’. We willen en-en, zonder na te denken waarom we dat eigenijk willen. ‘We denken dat het bij het leven hoort om alles te doen en geen keuzes te maken’, schrijft ze. 

De enige oplossing lijkt dan ook: accepteren dat niet alles kan wat we willen.

Weet ook: productiever worden is niet altijd nodig. Sta eens stil bij wat je eigenlijk allemaal doet op een dag. Je hoeft niet altijd sneller succesvoller te worden. De kans is groot dat je al hartstikke goed bezig bent.